WycieczkaNaWegry.pl

Poznaj najpiękniejszy kraj nad Dunajem!




Węgry

Kultura cz. 2

Przełom XVIII i XIX w. pozostawił kilka monumentalnych budowli w stylu klasycystycznym, np. Muzeum Narodowe w Budapeszcie. Najczęściej jednak podziwiać możemy w stolicy architekturę secesyjną, zarówno domy mieszkalne, jak i gmachy monumentalne. Budapeszt i w ogólności Węgry posiadają obecnie najpiękniejszy i najbardziej reprezentatywny przegląd architektury secesyjnej na świecie, tym bardziej, że w wielu wypadkach zachował się oryginalny wystrój wnętrza.

Wybitne miejsce zajmują Węgry w dziedzinie rzeźby monumentalnej. Romantyczne i secesyjne pomniki spotyka się w całym kraju dosłownie setkami. Ich autorzy byli mistrzami w dziedzinie wkomponowywania swych dzieł w krajobraz miejski. Malarstwo sztalugowe nie wypowiedziało się w sposób aż tak wybitny, tym niemniej płótna szkoły historycznej (np. Mihaly Munkacsy) godne są uwagi. Trzeba zresztą pamiętać, że wielu artystów węgierskich tworzyło za granicą. Dzieła ich są reprezentowane w obcych muzeach i notowane przez zagranicznych historyków sztuki.


W dziedzinie literatury Węgrzy mają bogate tradycje i piękny dorobek, jakkolwiek wczesna literatura rozwijała się bez utrwalenia na piśmie. Były to pieśni epickie i legendy, zachowane tylko we fragmentach w późniejszych kronikach. Językiem urzędowym monarchii węgierskiej była przez długie wieki łacina, dlatego też dzieła literatury historycznej pisane były (podobnie jak w Polsce) w tym języku. Najwybitniejsza jest Kronika Anonima (XII w.), następnie Szymona Kezai (XIII w.) oraz ilustrowana bezcennej wartości miniaturami Kronika Marka Kalti (XIV w.).

Wspaniale rozwijała się łacińska literatura renesansowa w XV w., zaś powstanie piśmiennictwa w języku narodowym zawdzięczają Węgrzy ożywieniu umysłowemu towarzyszącemu reformacji. Prąd ten na Węgrzech był bardzo silny i pozostawił wybitne dzieła o treści religijnej, społecznej i politycznej. W okresie walk o niepodległość w XVII w. rozwinęła się poezja i proza o bogatym wachlarzu gatunków. Na szczególną uwagę zasługuje poemat bohaterski Zriniada, wzorowany na Wergiliuszu i Tasso narodowy epos, dzieło poety i żołnierza Mikołaja Zrinyi'ego.

Wyzwolenie kraju od jarzma tureckiego, otwarło drogę prądom oświecenia i niemieckiemu klasycyzmowi. Duże sukcesy formalne odniósł w tym stylu Fr. Kazinczy. Wkrótce jednak, już w końcu XVIII w. nastąpił zwrot ku tematyce narodowej i jednoczesny bujny rozkwit poezji wczesnoromantycznej. Reprezentowali ją M. Csokonai, A. Kisfaludy, lecz przede wszystkim Michaly Vorosmarty (1800-1855), zaś powieść historyczną - M. Jozsika i J. Fotvcos. Wielka poezja romantyczna związana była z walką o niepodległość. Sandor Petofi (1823-49), wieszcz narodu węgierskiego, był jednym z organizatorów i przywódców powstania. Zginął bohatersko na polu bitwy. Natomiast Janos Arany (1817-82) reprezentował epiczny nurt poezji, tworzył też liczne ballady i romanse.

Czytaj całość:
- Kultura cz. 1
- Kultura cz. 3
- Kultura cz. 4
- Kultura cz. 5
- Kultura cz. 6