Grupa Wyszehradzka, czyli polska grupa gospodarcza

Grupa Wyszehradzka, czyli polska grupa gospodarcza

Polska stała się jednym z trzech państw, które w 1992 roku negocjowały powstanie CEFTA, czyli gospodarczego porozumienia o współpracy w Europie Centralnej. Po latach opuściła jego szeregi, wkraczając do Unii Europejskiej, jednak pozostała w innej strukturze wsparcia ekonomicznego, czyli tzw. Grupie Wyszehradzkiej. Jak się tworzyła i jakie ma dziś znaczenie?

Na początku było średniowiecze

Sojusz państw V4, jak nazywa się Grupę Wyszehradzką składającą się z Polski, Węgier, Czech i Słowacji, inspirowany jest spotkaniem trzech królów w węgierskim mieście Wyszegrad lub Wyszehrad w 1335 roku. Pojawili się tam węgierski król Karol I Robert, czeski król Jan Luksemburski oraz polski król Kazimierz III Wielki. Wielki zgodził się tutaj na ścisłą współpracę w sprawach politycznych lub handlowych oraz na wieczną przyjaźń. Tym ruchem zainspirowali 656 lat później do ustanowienia kolejnej udanej inicjatywy w Europie Środkowej.

Współczesna Grupa Wyszehradzka

Tzw. nowoczesna trojka wyszehradzka powstała 15 lutego 1991 roku, a więc jeszcze dziesięć dni przed wygaśnięciem Układu Warszawskiego na spotkaniu premiera Węgier Józsefa Antalla, prezydenta Czechosłowacji Václava Havla i polskiego prezydenta Lecha Wałęsy w Wyszehradzie. Na tym spotkaniu politycy podpisali deklarację bliskiej współpracy między trzema krajami Europy Środkowej na ich drodze do integracji europejskiej.
Po upadku reżimu komunistycznego współpraca między krajami była ważna dla ich przejścia od systemu totalitarnego do wolnego, pluralistycznego i demokratycznego społeczeństwa oraz do przeprowadzenia trudnej transformacji gospodarczej z gospodarki centralnie kierowanej do gospodarki wolnorynkowej, co za sprawą Leszka Balcerowicza pierwsza zrobiła Polska. Kraje wyszehradzkie wspólnie starały się również zakończyć działanie Układu Warszawskiego.

Zmiany w trakcie trwania współpracy

Po podziale Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej oznaczenie sojuszu trzeba było zmienić. Pojawiła się tzw. Wyszehradzka Czwórkę, czyli właśnie grupa V4, ponieważ członkostwo zostało przeniesione zarówno na Czechy, jak i na Słowację. Po 1992 roku współpraca w ramach Grupy Wyszehradzkiej ustała i została wznowiona dopiero w październiku 1998 roku. W 1999 trzy z tych krajów, a więc Czechy, Węgry i Polska, przystąpiły do NATO.
Po przystąpieniu wszystkich czterech krajów do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku działania stowarzyszenia gospodarczego w zakresie polityki zagranicznej wzrosły jeszcze bardziej, a grupa skoncentrowała się na promowaniu współpracy i stabilności w szerszym regionie Europy Środkowej. Współpraca z Austrią i Słowenią odbywa się w ramach tzw. partnerstwa regionalnego. Z innymi krajami Europy Środkowo-Wschodniej grupa współpracuje w ramach tak zwanego programu V4+. Dziś Grupa Wyszehradzka jest jedną z najważniejszych w tej części Europy i ułatwia działania i podejmowanie wspólnych decyzji w zakresie polityki gospodarczej i nie tylko. Jest to też pewien fenomen pokazujący, że można się dogadać mimo dzielących różnic.